มาตรฐานทดสอบ "การกันไฟ" ของวัสดุก่อสร้าง แต่ละประเทศทดสอบกันอย่างไร?

ก่อนอื่น ต้องเข้าใจว่าการทดสอบวัสดุกันไฟแบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก:
Reaction to Fire — วัดว่าวัสดุติดไฟง่ายแค่ไหน ลามไฟเร็วแค่ไหน
Fire Resistance — วัดว่าโครงสร้าง (ผนัง, ฝ้า, ประตู) ทนไฟได้กี่นาทีก่อนไฟทะลุผ่าน
Smoke & Toxicity — วัดปริมาณควันและสารพิษที่เกิดขึ้น

🇬🇧  สหราชอาณาจักร — BS 476
มาตรฐานเก่าแก่ที่ยังใช้แพร่หลายทั่วโลก แบ่งเป็นหลายส่วน (Part) ที่คุ้นเคยกันคือ

• BS 476 Part 6-7 : ทดสอบการลามไฟบนพื้นผิววัสดุ (Surface Spread of Flame) และอัตราการปล่อยความร้อน จัดคลาสตั้งแต่ Class 0 (ดีที่สุด) ไปจนถึง Class 4
• BS 476 Part 20-23 : ทดสอบความทนไฟของโครงสร้าง (Fire Resistance) โดยให้ผลเป็นระยะเวลาที่ทนไฟได้ เช่น 30, 60, 90, 120 นาที ก่อนที่โครงสร้างจะเสียความสามารถในการกันไฟ กันความร้อน หรือกันควัน

BS 476 ยังมีอิทธิพลต่อมาตรฐานของหลายประเทศในเครือจักรภพ รวมถึงบางส่วนของไทยด้วย

🇺🇸  สหรัฐอเมริกา — ASTM E84 และ ASTM E119

• ASTM E84 (Steiner Tunnel Test) : ทดสอบโดยจุดไฟที่ปลายอุโมงค์ทดสอบยาว และวัดว่าไฟลามไปตามผิววัสดุเร็วแค่ไหน พร้อมวัดความหนาแน่นของควัน (Smoke Developed Index) ผลลัพธ์จัดเป็น Class A (ดีที่สุด, Flame Spread Index 0-25), Class B, และ Class C
• ASTM E119 : ทดสอบความทนไฟของโครงสร้าง คล้ายกับ BS 476 Part 20-23 โดยเผาตัวอย่างในเตาทดสอบตามกราฟอุณหภูมิมาตรฐาน แล้ววัดระยะเวลาที่ทนได้

มาตรฐาน ASTM เป็นที่นิยมใช้อ้างอิงในโครงการที่ต้องการมาตรฐานสากลระดับสูง เนื่องจากมีเกณฑ์ที่เข้มงวดและเป็นที่ยอมรับกว้างขวาง

🇪🇺  สหภาพยุโรป — EN 13501

ระบบยุโรปมีจุดเด่นตรงที่ให้ "รหัสมาตรฐาน" ที่อ่านเข้าใจง่ายในตัวเอง

• EN 13501-1 (Reaction to Fire) : จัดกลุ่มวัสดุเป็น Euroclass ตั้งแต่ A1 (ไม่ติดไฟเลย) ไปจนถึง F พร้อมรหัสเสริม เช่น s1-s3 (ปริมาณควัน, s1 = น้อยที่สุด) และ d0-d2 (การหยดของวัสดุที่ลุกไหม้, d0 = ไม่มีหยดไฟ)
• EN 13501-2 (Fire Resistance) : ให้ผลเป็นรหัส เช่น REI 45 หมายถึงโครงสร้างนั้นรักษาความสามารถในการรับน้ำหนัก (R), ความสมบูรณ์ไม่ให้ไฟทะลุ (E), และการกันความร้อน (I) ได้นาน 45 นาที

ระบบนี้ถูกนำไปใช้อ้างอิงในหลายประเทศทั่วโลกรวมถึงเอเชีย เพราะอ่านค่าและเทียบเคียงกันได้ง่าย

🇯🇵  ญี่ปุ่น — JIS A1304 และ Building Standards Act

ญี่ปุ่นมีระบบทดสอบที่พัฒนามาอย่างยาวนาน เนื่องจากประวัติศาสตร์เมืองที่เผชิญอัคคีภัยครั้งใหญ่หลายครั้ง

• JIS A1304 : ทดสอบความทนไฟของชิ้นส่วนโครงสร้างอาคาร (ผนัง เสา คาน พื้น ฝ้า หลังคา) โดยใช้กราฟอุณหภูมิมาตรฐานที่ใกล้เคียงกับ ASTM E119, BS 476 และ DIN 4102 ของเยอรมนี ทำให้เทียบเคียงผลกันได้ในระดับหนึ่ง
• ภายใต้ Building Standards Act วัสดุที่ต้องการรับรองเป็น "วัสดุไม่ติดไฟ" (Non-combustible Material) ต้องผ่านการทดสอบทั้งด้านการปล่อยความร้อนและการเกิดก๊าซพิษ ตามคู่มือทดสอบของหน่วยงานที่ได้รับการรับรอง

🇦🇺  ออสเตรเลีย — AS 1530 Series

ออสเตรเลียใช้ชุดมาตรฐาน AS 1530 ที่แบ่งเป็นหลายส่วนคล้ายระบบอังกฤษ

• AS 1530.1 : ทดสอบความสามารถในการติดไฟของวัสดุ (Combustibility)
• AS 1530.3 : ทดสอบการลุกติดไฟ การลามไฟ การปล่อยความร้อน และควัน สำหรับผนังภายในช่วงเริ่มต้นของเพลิงไหม้
• AS 1530.4 : ทดสอบความทนไฟของโครงสร้าง ให้ผลเป็น FRL (Fire Resistance Level) เช่น 90/60/30 หมายถึงทนโครงสร้าง 90 นาที ทนการทะลุของไฟ 60 นาที และกันความร้อน 30 นาที

ระบบนี้เชื่อมโยงโดยตรงกับ National Construction Code (NCC) ของออสเตรเลีย และการทดสอบต้องทำในห้องแล็บที่ได้รับการรับรองจาก NATA เท่านั้น

🇹🇭  ประเทศไทย — มยผ. 1301/1302 และกฎกระทรวง

ไทยอ้างอิงหลักเกณฑ์จากทั้งมาตรฐานสากลและกฎหมายเฉพาะ

• มยผ. 1301 และ 1302 : กำหนดมาตรฐานการลามไฟและการเกิดควันของวัสดุตกแต่งภายในอาคารสาธารณะ โดยพื้นที่โถงทางเดินและทางหนีไฟต้องได้มาตรฐานความปลอดภัยสูงสุดเทียบเท่า Class A (FSI 0-25 และ SDI ไม่เกิน 450 ตามระบบ ASTM E84)
• กฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยอาคาร : กำหนดให้วัสดุที่ใช้บุฝ้าเพดาน ผนัง และพื้นที่ตกแต่งภายในต้องมีคุณสมบัติไม่ลามไฟ และผ่านการรับรองเรื่องการลุกลามของไฟและควันอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ให้บริการสาธารณะ

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญกับการเลือกวัสดุ

แม้ชื่อมาตรฐานจะต่างกัน แต่หลักการพื้นฐานคล้ายกัน คือ

(1) วัสดุลามไฟช้าแค่ไหน

(2) ทนไฟได้กี่นาที

(3) เกิดควันพิษมากน้อยเพียงใด

สถาปนิกและผู้ออกแบบที่ทำงานกับโครงการนานาชาติ จึงมักต้องเข้าใจมาตรฐานมากกว่าหนึ่งระบบ เพื่อเลือกวัสดุที่เหมาะกับข้อกำหนดของแต่ละประเทศ

ผลิตภัณฑ์ของ Trandar Acoustics ได้รับการทดสอบและมีเอกสารรับรองครอบคลุมมาตรฐานสากลหลายระบบ (เช่น BS 476, ASTM E84, EN 13501) เพื่อให้มั่นใจได้ว่าสามารถนำไปใช้อ้างอิงได้ทั้งในโครงการภายในประเทศและโครงการที่ต้องอิงมาตรฐานต่างประเทศ